vzw Reynaertgenootschap

Een stripverhaal van Kris de Roover en Marcel Ryssen

 

Uitgegeven door het Intergemeentelijk Project Het Land van Reynaert

Inhoud
Op de hofdag komen alle dieren samen aan het hof van koning Nobel, behalve Reynaert de vos. De dieren klagen over zijn misdaden. Als Cantecleer de haan aankomt met de dode Coppe besluit de koning een ridder naar Malpertuus te sturen. Die bode, Bruun de beer, schiet er bijna zijn hachje bij in. Ook de tweede hofbode, Tibeert de kater, komt van een kalen (muizen-)vangst terug. Grimbeert de das slaagt erin zijn oom Reynaert naar het hof te brengen. De vos wordt veroordeeld. Terwijl beer, wolf en kater de galg in orde brengen, pakt Reynaert uit met een meesterlijke list. Hij vraagt een laatste maal het woord en vertelt de koning van een samenzwering tegen de kroon, waarbij hij zijn vader en zijn neef beschuldigt. De samenzwering zou bekostigd worden met een schat. In ruil voor het geheim van de schatplaats krijgt de vos genade. De volgende dag verlaat hij het hof als een vrij man. Hij vertrekt op pelgrimsreis. De koning geeft Belijn de ram en Cuwaert de haas mee als gezanten. Reynaert draagt een pelgrimstas uit berenvel en schoenen van het wolvenpaar. Wanneer Belijn vroeger dan verwacht met een brief in de pelgrimstas alleen naar het hof terugkomt, krijgt de koning een wel erg cynische boodschap van Reynaert.

 

Zeven eeuwen Reynaert
Van den vos Reynaerde is het beroemdste en het beste middeleeuwse dierenverhaal. Dit Middelnederlandse werk behoort tot de wereldliteratuur. Een zekere Willem, die ook de Madoc maakte, schreef het verhaal wellicht tussen 1250 en 1260. Wie Willem was weten wij niet met zekerheid. Willem van Boudelo (een cisterciënzerabdij te Klein Sinaai in Stekene) is de meest geschikte kandidaat. Deze Willem werd wellicht te Gent geboren. Hij verschijnt in documenten vanaf 1234 en overlijdt vóór juli 1261.
In zijn verhaal heeft Willem lokale plaatsnamen gebruikt die verwijzen naar de streek in het noordoosten van het middeleeuwse graafschap Vlaanderen. Ruim zeven eeuwen na het ontstaan van het oorspronkelijke verhaal leeft het Reynaertverhaal in deze streek nog sterk verder. Her en der in het landschap staan banken en beelden ter ere van de roodharige hoofdrolspeler. Middelnederlandse verzen sieren de fraaie rustbanken. Maar dit literaire erfgoed behoort even goed tot de moderne Nederlandse literatuur (Louis Paul Boon gebruikte het intens voor De Kapellekensbaan en Wapenbroeders) als tot de Europese cultuurgeschiedenis (Goethe publiceerde zijn Reineke Fuchs in 1794).

Het Intergemeentelijk Project Het Land van Reynaert
In november 1996 werd het Intergemeentelijk project (IGP) Het Land van Reynaert (LvR) te Hulst opgericht. De leden van het overlegplatform zijn de gemeenten:

 

Hulst (voorzitter in 1996-1997)	Lokeren (1998),
Sint-Niklaas (1999)	Kruibeke (2000),
Terneuzen (Axel, voorzitter 2001)	Beveren (2002),
Destelbergen (2003)	Lochristi (2004),
Moerbeke (2005)	Stekene (2006),
Sint-Gillis-Waas (2007)	Temse (2008),
Waasmunster (2009) en	de vzw Reynaertgenootschap.

De doelstelling van het overlegplatform IGP LvR is dubbel:
het gezamenlijk promoten van de Reynaert en Reynaertinitiatieven
én het gezamenlijk promoten van de streek.

Het project realiseerde ondertussen o.a. volgende zaken
Keuze van een logo
Aanmaak van ‘fanions’ en wimpels
Uitgave halfjaarlijkse nieuwsbrief
Eigen website: www.landvanreynaert.com
Herwerking autoroutes: Reynaertroute & Reynaertroute Zuid (Toerisme Oost-Vlaanderen)
Stripverhaal De Roover-Ryssen (lag aan de basis van het samenwerkingsverhaal)
Uitwerking didactisch Reynaertspel met de Stichting Ryckevelde
Steun aan diverse rondreizende tentoonstellingsprojecten (ex libris, Reinaerts streken)

De auteurs
Marcel Ryssen (Elsene, 1927) groeide op in het West-Vlaamse Zwevezele. Werd in 1946 leraar Nederlands in de Broederschool te Sint-Niklaas. Gepensioneerd; inspecteur in de scholen van de broeders Hiëronymieten. Voordrachtkunstenaar en acteur, gids en Engelandreiziger. Gaf talrijke lezingen in heel Vlaanderen over o.a. Van Gogh, Gezelle en Reynaert.
Auteur van talrijke Reynaertartikels, medestichter, redacteur Tiecelijn, voorzitter vzw Reynaertgenootschap en voorzitter Orde van de Vossenstaart.

Kris de Roover (Antwerpen, 1946) woont in het Zeeuwse Hengstdijk. Wetenschappen bij de jezuïeten, in de sixties kunstacademie te Antwerpen en studies architectuur. Trok de natuur in, naar het platteland om er geitenboer te worden. Werd uiteindelijk tekenaar met een voorkeur voor de natuur en erotica (en vooral de combinatie van beide).
Tentoonstellingen in Antwerpen en Hulst. Publiceerde o.a. Het kasteel der lusten (1984), De tocht der petieterkes (1989)

 

Tekst en tekeningen
De strip is gegroeid uit een intergemeentelijke en grensoverschrijdende samenwerking.
De eerste editie werd gerealiseerd met Europese middelen in het kader van Euregio-Scheldemond.

De streekgebonden achtergrond heeft in het nieuwe stripverhaal gezorgd voor enkele prettige, gewilde anachronismen. De Zeeuws-Vlaamse illustrator Kris de Roover heeft bewust herkenningspunten uit de geschiedenis van de streek die men thans het Land van Reynaert noemt, in de tekeningen verwerkt. In het openingstafereel kijkt Nobel bewonderend naar zijn koninklijke burcht, voor de gelegenheid het Gravenkasteel van Rupelmonde. Coppe wordt begraven in de nabijheid van het deels Romaanse kerkje van het stemmige Daknam. Bruun gaat op bodetocht met het middeleeuwse Gent in de achtergrond. De ontmoeting tussen vos en wolf vindt plaats in Belsele – zo vertelt het verhaal. Kriekeputte ligt in de schaduw van Hulst. Wie goed speurt, ontdekt ook Destelbergen, Stekene, Absdale en andere locaties uit het Land van Reynaert. Zelfs de kikkerstad Aardenburg krijgt een plekje.

Kris de Roover en Marcel Ryssen vertellen het verhaal naar het Comburgse Reynaerthandschrift, met hier en daar de nodige vrijheden. Zij hebben het Middelnederlandse verhaal getrouw naverteld, zodat de didactische verwerkingsmogelijkheden groot zijn. De tekeningen van Kris de Roover zijn verfijnd en genuanceerd. De illustrator heeft bijzonder veel aandacht besteed aan het decorum: de natuur die lieflijk en onheilspellend kan zijn, medestander of tegenstander. De dieren worden als dier voorgesteld, iets wat niet zoveel voorkomt in de Reynaerticonografie. Door dit procédé, maar ook door het gebruik van pasteltinten in combinatie met de fel oranjerode vossenpels, heeft Kris de Roover zich een plaats verworven in de lange traditie van de Reynaertillustrators.
Oud-leraar Nederlands en voorzitter van de vzw Reynaertgenootschap Marcel Ryssen schreef een leesbare en smakelijke Reynaertbewerking die erg evenwichtig is en leest als een trein. Dat de beide wapenbroeders zich kostelijk geamuseerd hebben, mag blijken uit de soms prachtige prenten en teksten, maar bijvoorbeeld ook uit het genot waarmee enkele ondeugende passages zijn uitgebeeld of beschreven. Ook de wrede passages werden niet geweerd.

Dit stripverhaal is echter te smaken door de 8- tot 88-jarigen. Wij krijgen geen lauwe vos te zien, maar een genadeloze individualist, iemand die uit is op de ondergang van Nobels maatschappij, die hij uiteindelijk in wanhoop en als een puinhoop zal achterlaten. Na het villen van de hofbodes en het terugbrengen van het hoofd van de vermoorde Cuwaert, komt Nobel eindelijk tot het inzicht dat hij niet de soevereine en vredelievende vorst is die hij scheen te zijn, voorhield te zijn of hoopte te zijn.

De teksten staan onder de tekeningen. Zo kon het volledige verhaal behouden worden. Om de middeleeuwse kleur te versterken, werden enkele meer specifieke termen niet vertaald door al te moderne synoniemen. Deze en andere moeilijke woorden worden in de bijgaande lijst in alfabetische volgorde door een synoniem of een korte omschrijving verklaard.

Technische aspecten
Reynaert de vos werd gedrukt in april 1999 op 5000 exemplaren (Duerinck – Kloosterzande).
De tweede druk werd gedrukt in mei 2007 op 4000 exemplaren (Room – Sint-Niklaas).
48 pagina’s in vierkleurendruk
Copyright IGP Het Land van Reynaert, tweede druk 2007
Copyright Tekeningen: Kris de Roover (Hengstdijk)
Copyright Teksten: Marcel Ryssen (Sint-Niklaas)
Nawoord: Dr. Rik van Daele
Eindredactie: Rik van Daele i.s.m. Marcel Ryssen
Coördinatie: Rik van Daele (Beveren & Reynaertgenootschap) en Sterra van de Walle (Hulst).

Bestellen:
Toerisme Waasland, Grote Markt 45 te 9100 Sint-Niklaas, tel. 03 760 92 62. Fax 03 760 92 61
Toerisme Hulst, VVV Hulst, Steenstraat 37, NL-4561 AR Hulst, tel 0031 114 315 221
(De boekhandel)
verkoopprijs: 5 EUR