Aanzet tot de Inventaris van het Reynaertgebeuren

Onderstaand overzicht is een onvolledige aanzet, samengesteld door Rik van Daele, die de leek wil verrassen met de veelzijdigheid van wat de naleving van het Reynaertverhaal te bieden heeft. Deze lijst bevat geen historische verwijzingen (d.w.z.: geen middeleeuwse vossengetuigenissen in boek en beeld), noch strikt bibliografisch materiaal. Dit overzicht gaat dus niet in op de Reynaertbiliografie. Talrijke vossenjagers zijn hiermee bezig. Deze inventarisatieactiviteit zal jaren werk vergen en enkel in deelpublicaties kunnen worden geïnventariseerd. Geschat wordt dat er wereldwijd van de middeleeuwen tot nu ruim 6000 diverse publicaties over de Reynaert zijn.
Ook onderstaande lijst dient door velen aangevuld te worden, zowel met nieuwe gegevens als met de vervollediging of correctie van de opgenomen gegevens. Hij richt zich vooral op promotionele, eerder dan wetenschappelijke doelen. Deze lijst werd gemaakt op vraag van het iGP Het Land van Reynaert en voor het eerst gepubliceerd in de sponsorbrochure van de Reynaerts Historische Week te Hulst.

1. Zichtbare Reynaertuitingen in het straatbeeld of in openbare gebouwen

1.1 Kunstwerken (beelden, schilderijen, glasramen...) en andere kunstvormen in woord en beeld

• Reynaertrustbanken met geschilderde teksten en taferelen in Nieuw-Namen, De Klinge (Kriekeputte), Stekene, Belsele, Lokeren (Daknam: 2 banken en Oudenbos), alle 1955; een monumentale bank in Sint-Niklaas (1958) en verder in Lochristi (Hijfte) uit 1965 en Absdale (1999)
• Reynaertpanelen Henri Verbuecken, kasteel Walburg Sint-Niklaas
• Reynaertbeeld A. Poels, stadspark Sint-Niklaas (rode zandsteen uit Mainz, 1958) en gemeentehuis Stekene (hout) en vele tientallen beelden van Poels in privé-bezit
• Reynaertbeeldhouwwerk van A. de Smedt, o.a. te De Klinge (bibliotheek), Stekene (kerk en markt), Belsele (rozentuin), Sint-Niklaas (winkelgalerij Reynaert, Reynaertpark en De Ster), Bazel (Wissekerke), Wachtebeke (Puyenbroek), Waasmunster (Heidekapel) en Sint-Gillis-Waas; privé-bezit
• Reynaertbeelden van A. Damen te Hulst (Gentpoort) en Rupelmonde (Reinaert Torenwachter)
• Reynaertbeelden van Chris Ferket in Ieper (kat), Kruishoutem, Hulst, Deinze (Canteclaer), Kruishoutem (vos met kippen) en Sint-Laureins (Als de vos de passie preekt)
• Reynaertmuur van A. van den Broeck te Rupelmonde
• Reynaertbeeld in plaatstaal van Bert Peleman in het koningsbos te Rupelmonde
• Reynaertbeeld in plaatstaal door Marnixring Bloemenland Lochristi
• Reynaertbeelden van Firmin de Vos in Lochristi (samenzwering), Destelbergen en Rupelmonde;
• Reynaertschilderijen van Firmin de Vos in 't Vosken te Gent
• Reynaertreuzen Reynaert, Hermeline en Nobel, ontwerp Firmin de Vos in Lochristi
• Reynaertpoppen in bezit van de Reinaertstichting te Hulst
• Reynaertglasraam van Staf Pijl in het oud-gemeentehuis van Belsele
• Reynaertglasramen van Frans van Immerseel in Restaurant Reinaert te Sint-Niklaas
• Reynaertglasramen De Graeve in kasteel Notax te Destelbergen
• Reynaertkabinetten (ca. 1700) in openbaar bezit: Salons voor Schone Kunsten te Sint-Niklaas, Stedelijk Museum Kortrijk; en in: privé-bezit in: Waismes-Tirimont, de VS, Japan en Wales (Monmouth)
• Reynaertrelief van Hilde Metz, Reinaertzaal stadsbibliotheek Sint-Niklaas
• commerciële Reynaertbeeldjes Hulst: Reynaert, Nobel en Cantecleer
• Reynaerttapijt G. Staes in gemeentehuis Stekene
• Reynaertgrafiek: collecties Gerard Gaudaen, Frank-Ivo van Damme en Wim de Cock
• Reynaertexlibris, ca. 1000 verschillende exemplaren, Internationaal Exlibriscentrum (o.a. G. Gaudaen, F.-I. van Damme, A. Vermeylen en Wim de Cock)
• Reynaertschilderijen van E. Heirman, A. Wittoeck, F. de Vos,
• enkele Reynaert-huisnummers wijk Het Schelleken Rupelmonde
• Reynaertreliëfs en -beeldjes van Ernest van Nuffel (o.a. voorzitterssymbool IGP Het Land van Reynaert)
• Reynaertcartoons van Metz in Gazet van Antwerpen
• Reynaertfiguur in boomsculptuur Meerdonk van pastoor Gilliet
• Reynaertgedichten van Anton van Wilderode, Bert Peleman e.a.
• Reynaertconferences en/of -voordrachtskunst: Jef Burm, Tine Ruysschaert, Joost Noydens, Jo van Eetvelde, Marcella Piessens
• Reynaertliederen De Elegasten, Fairport Convention, The Dubliners
• Reynaertfilms (Starewitch)
• Reynaertpostzegels (o.a. René Hausman, 1992)
• vossenbeeld op huis in Oeverstraat te Temse

1.2 Horecanamen (cafés, restaurants), bedrijven, nijverheden, winkels

• Sint-Niklaas: Malpertuus, Reinaert, Het Wase Vosje, Foxy Fox, Frituur Reinaert
• Hulst: Reinaertshof, Cantecleer (Gentstraat), Malpertuis, Reinaert de vos (Markt, exit)
• Lokeren: Reinaert die vos (Daknamdorp, exit), Reynard the Fox, Cantecleer
• Overmere: Malpertuis (Donkmeer)
• Herent: Malpertuus (weg Mechelen-Leuven)
• Kemzeke: Reintje
• Eksaarde: 't Vosken
• Gent: 't Vosken, Van den vos Reynaerde
• ...

Typische Reynaertproducten

• Reynaertbier, Andelot/Lochristi (gewoon, tripel en grand cru)
• Reynaertrozen (Rosa Reynaerdiana Wasiana, Tiecelijn, Tibeert, Bruun, etc), Select Delforge Belsele
• Reynaertgebak, -brood, -bonbon en -praline, Reynaert-meester-banketbakkers Sint-Niklaas
• Reynaertsigaren en Reynaerttabak
• Reynaertsouvenirs te Sint-Niklaas, borden, glasramen, asbakken, lepeltjes
• Reynaertsouvenirs Hulst: lepeltjes, kleine beeldjes, fietsvlaggetjes
• Reynaertcharcuterie, Sint-Niklaas
• Reynaert, parket, Hulst
• Reintje, pralineketen

1.3 Straatnamen, wijknamen

• Sint-Niklaas: Reynaertpark in Sint-Niklaas
• Belsele: Reynaertwijk: Isegrimlaan, Koning Nobellaan, Canteclaerstraat,
• Destelbergen: Reynaertwijk: o.a. Malpertuussingel, Hersindehof, Kantekleerhof
• Kemzeke: Malpertuuslaan
• Aardenburg: Reynaertstraat, Malpertuusstraat, Willem Utenhovestraat
• Lokeren: Reynaertdreef
• Hulst: Reynaertsteeg
• Nieuw-Namen; Willemstraat, Nobelplein, Reinaertstraat, Hulsterlostraat, Arnoutstraat, Cantecleerplein, Cuwaertstraat, Hermelijnstraat, Nobelstraat, Reijnaertstraat, Tybaertstraat...)
• Clinge: Malpertuuslaan
• (en verder de vele namen van dieren, type: Hazedreef; of bewerkers, type: Stijn Streuvelslaan of samenstellingen met vos, type: Vossekotstraat)

1.4 Specifieke Reynaertgebouwen of met het Reynaertverhaal verbonden gebouwen

• Destelbergen: kasteel Notax, Reynaertkelder
• Bazel, kasteel Wissekerke, Malpertuiskelder
• Rupelmonde, getijdenmolen, Reynaertzolder en oud-Reynaertmuseum
• Kruibeke: Reynaertschool met o.a. Reynaertrozentuin, Reynaertbanken en -beelden, bezat 1 jaar Reynaerttentoonstelling
• Sint-Niklaas: Reinaertzaal, Stedelijke Openbare Bibliotheek
• Lokeren, Huis Thuysbaert, Reynaertcentrum

1.5 Instellingen, instituten of gebouwen met Reynaertnaam

• kinderdagverblijf Hermelijn te Sint-Niklaas
• ooit plannen voor algemeen ziekenhuis Reynaert voor het Waasland
• Tielt, Theater Malpertuis
• Reynaertscholen in Hulst en Kruibeke
• Clinge, kinderboerderij De Cantecleerhoeve met paviljoens Reinaerthof, Cuwaerthof, Tibaerthof, Nobelhof
• Reinaertprijs van het Verbond van Oost-Vlaamse heemkundige kringen
• Kieldrecht, Sporthal Kriekeputte
• Reinaertgezellen te Leuven en Melsele

2. Reynaertcollecties

2.1 In openbaar bezit

• Universiteit Münster
• Bibliotheca Wasiana te Sint-Niklaas (o.a. collectie Jozef de Wilde)
• Plaatselijke Openbare Bibliotheek te Stekene (collectie Nonneman)
• K.U.Leuven, universiteitsbibliotheek
• collectie Reynaertmuseum Rupelmonde
• Antwerpen: A.M.V.C. (briefwisseling) en Stadsbibliotheek

2.2 Semi-openbaar

• Arbeitsstelle Reinke Fuchs
• Reinaert-stichting Hulst

2.3 In privé-bezit o.a.

Nederland

• Gielen, Hulst
• Everaers, Ter Hole
• Verzandvoort, Rosmalen
• en verder de collecties Van Gemert, Van Alphen, Ter Harkel etc.

Duitsland

• Kirmse, Erlangen
• Von Fuchs, Linden
• Menke, Kiel
• Klitzing, Düsseldorf

België

• Heyse, Stekene
• Van Daele, Sint-Niklaas
• De Vreese, Marke
• De Cuyper, Burcht

Portugal

• Grauwels,

3. Reynaertverenigingen

3.1 specifiek op verspreiding/studie/naleving van het Reynaertverhaal gericht

• International Reynard Society (voorzitter G. Bianciotto, Poitiers; erevoorzitter K. Varty, Glasgow), publicatie Reinardus (uitg. P. Wackers en B. Levy)
• Tiecelijn-Reynaert, vzw, Sint-Niklaas, (voorzitter Marcel Ryssen); publicatie: Tiecelijn (red. Rik van Daele, Marcel Ryssen, Erwin Verzandvoort, Willy Feliers, Willy Devreese, Jozef Janssens en Paul Wackers)
• Orde van de Vossenstaart Rupelmonde (voorzitter Freddy van Bogget)
• Orde Van de Reynaert, Sint-Niklaas (voorzitter Jaak van der Helst); exit
• Reinaert-Stichting, Hulst (Voorzitter E. Beiaart)

3.2 Instellingen, verenigingen (sportclubs, culturele verenigingen) die naamdragers zijn van personages uit het Reynaertverhaal

• Kemzeke: Nobelkoor
• Belsele: Reynaertstappers, P.C. Reynaert, VOS Reynaert
• Lokeren: Petanqueclub Reynaert, Reynaertkring Daknam, Wijngilde Reynaert, Reynaertruiters
• Hulst: Winkeliersvereniging Hulst-Reynaertstad, Ralleyclub De Vosserijders, jeugdcircus Reinardi, karnavalsstichtingen De Vossen en De Kriekeputters

4. Toeristische (Reynaert)infrastructuur en initiatieven

Traditioneel:

Het land van Reynaert: Waasland, het Hulsterse en streek Destelbergen, Lochristi, Gent
Reynaertgemeenten: Sint-Niklaas (Belsele), Hulst (Absdale, Nieuw-Namen), Kruibeke (Rupelmonde, Bazel), Lokeren (Oudenbos, Daknam), Lochristi (Hijfte), Moerbeke, Destelbergen, Gent, Sint-Laureins (Elmare), Beveren (Kieldrecht, Kriekeputte, Meerdonk), Sint-Gillis (Kriekeputte), Stekene (Boudelo, Kemzeke, Klein-Sinaai), Aardenburg, en bij uitbreiding dank zij de Euregio-Scheldemondroute en/of andere initiatieven: Temse, Waasmunster, Wachtebeke, Hontenisse en Axel

Toeristische Reynaertinitiatieven

Reynaertautopaden:

• 1955: eerste Reynaertroute: Hulst-Destelbergen
• 1963: Reynaertroute Bert Peleman
• 1991: geactualiseerde Reynaertroute (dé)
• 1995: Euregio-Scheldemond: Reynaertroute
• 1999: defintieve Reynaertroutes: Reynaertroute en Reynaertroute-Zuid

Fietspaden:

• 1995

  Euregio-routes
  Grimbeertroute
  Nobelroute
  Canteclaarroute
  Tibeertroute
  Cuwaertroute
  Isegrimroute
  

Wandelpaden:

• Land van Reynaertroute of Reynaertlangeafstandswandelpad, thans bewegwijzerd door Grote Routepaden vzw (rood-geel), met publicatie
• Nobelpad te Daknam

Te koop aangeboden Reynaertpublikaties (boeken, brochures, folders) folders of -souvenirs:

• Het Land van Reynaert, Rik van Daele, M. Ryssen en H. Heyse, DF, 2e uitg. 1993
• kaarten van Euregio-Scheldemondroutes
• Reynaert de vos in prent en exlibris (uitverkocht)
• GR-gids Reynaertpad
• stripverhaal Reynaert de vos van Marcel Ryssen en Kris de Roover

Dagtrips, uitstappen, mogelijkheid tot gidsing...

• vzw Tiecelijn-Reynaert:
  • Reynaertroute Hulst-Rupelmonde en varianten
  • Oudenbos, Notax, Hijfte, Daknam
  • Op zoek naar Elmare
• Toerisme Waasland

Gidsencursus Het land van Reynaert door vzw Tiecelijn-Reynaert

5. Reynaertinitiatieven op cultuurtoeristisch en cultuurhistorisch vlak

Een greep uit het verleden (internationaal gekleurd):

5.1 Publicaties, tentoonstellingen...

Publicaties: zie de bibliografie van Jan Goossens voor de Reynaertbewerkingen 1830-1983: bekende Reynaertbewerkers waren o.a. Stijn Streuvels, Louis Paul Boon, Felix Timmermans, Paul Biegel, Gerard Walschap, Karel Jonckheere, P. de MontCamille Huysmans en Goethe

Reynaertdissertaties van o.a. J.W. Muller (1884), R. Jonkers (1984), P. Wackers (1985), A. Bouwman (1991), R. van Daele (1992)

Reynaertpublicaties van tientallen buitenlandse en binnenlandse wetenschappelijke onderzoekers en amateurs

Vertalingen in het Maleis, Japans en bijna alle Europese talen (tot Deens en IJslands toe)

Het Middelnederlandse verhaal is vertaald in het (modern) Engels, Frans, Duits, Afrikaans en Nederlands

Internationale exlibriswedstrijd: 768 exlibris uit 35 landen

Leden van de International Reynaerd Society uit Frankrijk, VS, Duitsland, Rusland, Italië, Zwitserland, België, Nederland, Groot-Brittannië en een flinke delegatie uit Japan.

Internationale congressen te Spa, Torino, Groningen, Orléans, Lausanne, Glasgow, Amsterdam, Evreux, Düsseldorf, Münster, Tokio en Poitiers. Hull in 2001.

Tentoonstellingen:
Sint-Niklaas: 1955, 1971 Reinaert in het boek en de beeldende kunst; met catalogus
Sint-Niklaas, n.a.v. schenking collectie Jozef De Wilde
Kemzeke: tentoonstelling Nonneman 1968
Brussel, K.U. Brussel, 1981
Sint-Niklaas, exlibristentoonstelling 1996
Sittard
Hulst (o.a. over fabels in 1993 en Goethe in 1994), boekencollecties Everaers en Gielen
Groningen, 1991, IRS =International Reynard Society)
Düsseldorf, 1995, IRS
Heidelberg 1995
Mariakluizen Zegelsem 1996
Reynaert de vos in prent en ex-libris in ca. 15 steden en gemeenten
Als de vos de passie preekt, o.a. in Lokeren (1998), Sint-Nikaas (1999), Kruibeke en Hulst.

5.2 Colloquia, lezingen

• tweejaarlijkse colloquia IRS
• Hulst: Reynaertdagen 1955
• Hulst: bijna jaarlijkse lezingen Reynaertstichting
• Stekene: Herman Heyselezing: tweejaarlijks over Reynaert
• Orde van de Vossenstaart, bijna jaarlijks
• Sint-Niklaas, lezingen Bibliotheca Wasiana
• Sint-Niklaas, Radio 3 Bezet de Stad, 1995
• Hulst, Reynaertkinderboekensymposium 1996
• Hulst, symposium Reynaertkinderboeken, 6-8 september 96, met tentoonstelling

Voor de laatste 10 jaar, zie Tiecelijn ...

5.3 Toneelopvoeringen, stoeten, ommegangen

Deinze, Canteclaerstoet
Hulst, Reynaertopvoeringen in 1937 en van in de jaren 50
Rupelmonde: Reinaert reist naar Rome
Hulst, Reynaert-Ommeganck in 1980 en 1984
Sint-Niklaas, Reynaertspel in 1973 en 1985 en Ik Reynaert in 1992
Dear Fox
Musical Exchange, Clinge-Sint-Niklaas
Zwarte Meeuw, Lokeren
Reynaerts historische week Hulst 1999
Reynaertwagenspel Daknam 2000
Voor de laatste 10 jaar, zie Tiecelijn ...

Terugkerende Reynaertmanifestaties:

• Sint-Niklaas-Stekene-Rupelmonde:
• Pinksterdagen: Reynaertweekends (org. Tiecelijn ism Toerisme Waasland)
• Herman Heyse-lezing te Stekene, rond 17 februari, Tiecelijn ism d'Euzie
• Orde van de Vossenstaart te Bazel, Pinkstermaandag, Orde van de Vossenstaart
• Europa: tweejaarlijks colloquium International Reynard Society

Geplande publicaties:

• Reynaert en ideologie, Rik van Daele
• editie Reynaerts Historie, Paul Wackers
• Reynaertbewerking G. Komrij
• heruitgave Wapenbroeders L.P. Boon