You are here

Reynaertgenootschap.be

MARCEL RYSSEN (1927-2020)

    Marcel

Het Waasland is een monument kwijt. ‘Marcel Ryssen’, schreef ooit een collega, ‘is synoniem van sublieme leraar, eminente vossenjager, geëngageerde gehandicapten-begeleider, Bruegheliaanse levensgenieter, expressieve voordrager, zoetgevooisde zanger, speelse acteur, ervaren reisleider, verwoede wandelaar, uitstekende Gezelle- en Bruggekenner’.
Marcel overleed op maandag 27 januari in Beveren.

Marcel Ryssen was een West-Vlaamse Wazenaar, maar hij werd op 23 april 1927 geboren te Elsene (Brussel). In zijn zeventiende levensmaand trokken zijn ouders terug naar de wortels, naar Zwevezele. Hij groeide er als bakkerszoon op en volgde er de lagere school, trok naar het college in Tielt waar hij Latijn en Grieks volgde en een collegetijdschrift oprichtte, bonte avonden verzorgde en ook nog studeerde. Het bakkersberoep was niet aan hem besteed. Hij volgde regentaat Germaanse talen in Antwerpen. In 1949 werd hij leraar in de Broederschool, het Instituut Onze-Lieve-Vrouw-Onbevlekt Ontvangen, een middelbare ‘jongensschool’ en hij zou er tot zijn pensioen in 1987 blijven. Van 1953 was hij leraar Nederlands en zo heeft hij generaties studenten de liefde voor taal en literatuur bijgebracht. Hij gaf ook Engels in het avondonderwijs. Na zijn pensioen werd hij pedagogisch begeleider algemene vakken van de middelbare scholen van de broeders, lid van de inrichtende macht van de onderwijsinstellingen van de broeders Hiëronymieten en voorzitter van het bestuur van MPI Emiliani te Lokeren. Hij was nationaal dienstdoend voorzitter van het Nationaal Werk voor bijstand aan verlaten mindervalide kinderen, bestuurslid van de Mindervaliden Vlaanderen (vriendenkring voor verlamden), bestuurslid in een aantal West-Vlaamse vriendenkringen, de Cultuurkring Baensland te Sint-Niklaas, de Bibliotheca Wasiana. In 1988 werd hij voorzitter van het Reynaertgenootschap.

Hij schreef ontelbare artikels in o.a. het Davidsfondsblad Kruis en Leeuw, Het vrije Waasland, Band (het oud-leerlingenblad van de Broeders) en Tiecelijn (eerst nieuwsbrief, later tijdschrift en tot slot jaarboek van het Reynaertgenootschap, waarvan hij stichter was, 30 jaar voorzitter en thans erevoorzitter).  Samen met Rik van Daele en Herman Heyse schreef hij in 1991 Het Land van Reynaert (Davidsfonds) en nadien een boek over het Reynaertlangeafstandswandelpad in samenwerking met Freddy Tuerlinckx, algemeen secretaris van de vzw Grote Routepaden. Naar aanleiding van zijn 80ste verjaardag sprak hij de cd Marcel Ryssen vertelt Reynaert de vos in.

Nog meer dan met zijn pen heeft Marcel Ryssen mensen met ‘zijn’ gesproken woord beroerd. Marcel was een begenadigd spreker, voordrachtkunstenaar en acteur. Op zijn palmares staan vele voordrachten over Gezelle, De Pillecyn, Timmermans, Van Gogh en de Reynaert. En hij was een uitstekend en steeds goed voorbereid gids in Brugge, de Westhoek, Frans-Vlaanderen en Engeland.

Marcel Ryssen kreeg de Reynaertmicrobe van Broeder Aloïs, een Limburgse heemkundige en lid van de congregatie van de broeders Hiëronymieten. Vele generaties studenten leidde hij in de Reynaert in en hij las met hen het volledige verhaal. De verwerking gebeurde via Reynaerttentoonstellingen en -fietstochten met de leerlingen. Ook zijn De Pillecyn- en Middelheimtochten maakten hem onsterfelijk bij zijn leerlingen. Naast zijn cultuurtoeristische Reynaertpublicaties was hij medeauteur van het Euro-Reynaertspel, ‘Ik, Reynaert!’ (Sint-Niklaas, 1992).

Vos Reynaert bracht Marcel een aantal zoete vruchten. Hij werd onderscheiden in de Sint-Niklase Orde van den vos Reynaert, opgenomen in de Rupelmondse Orde van de Vossenstaart, waarvan hij voorzitter werd van 2003 tot 2013. Hij ontving samen met de Tiecelijnredactie de Cultuurprijs Stekene-Hontenisse en werd gezel in de Orde van de Wase raap. Hij ontving ook de Leeuwenpenning van het Davidsfonds en met het Reynaertgenootschap werd hij ook enkele malen gehuldigd. De laatste keer door de Cultuurraad van Sint-Niklaas als ‘Vereniging van het jaar 2017’.

Marcel Ryssen 1927-2020

Erevoorzitter van het Reynaertgenootschap 2018-2020
Voorzitter van het Reynaertgenootschap 1988-2018
Voorzitter van de Orde van de Vossenstaart 2003-2013
Verantwoordelijke uitgever en redacteur van Tiecelijn

Leraar – gids – voordrachtskunstenaar – verteller

  ‘Met weemoed denk ik aan die voorbije twintig jaren, een stuk van mijn leven. De Tiecelijnvlek kan niet meer weggewist worden. Ik was nooit een specialist, miste daarvoor de wetenschappelijke opleiding. Ik was wat Anton van Wilderode een ‘amator’ noemde, een minnaar van een onzeglijk knap verhaal, het beste wat ooit in de Nederlanden verscheen. En daarvan heeft Tiecelijn ruimschoots getuigenis afgelegd. Ik ben fier dat ik daaraan een heel klein beetje heb mogen meewerken. Sint-Niklaas, 14 augustus 2007, n.a.v. de publicatie van het laatste nummer van Tiecelijn als tijdschrift.

Marcel Ryssen, ‘Het begon in 1988’, in: Tiecelijn, 20 (2007), p. 299. 

De uitvaart van Marcel Ryssen vindt plaats op 1 februari a.s. om 10 uur in Sint-Jozefkerk, Tereken 3 te Sint-Niklaas.

Een rouwbericht plaatsen kan via www.condoleances.be/marcelryssen.

 

  

PERSBERICHT:  TIECELIJN 32. JAARBOEK 12 VAN HET REYNAERTGENOOTSCHAP 

De nieuwe Tiecelijn is klaar. We nemen de kaap van 9000 pagina’s vossenstudie sinds het prille begin in de zomer van 1988. Op zondag 17 november werd in de Bib van Sint-Niklaas (Hendrik Heymanplein 3) het twaalfde jaarboek van het Reynaertgenootschap voorgesteld. Gastspreker Niels Schalley, verbonden aan de Phoebus Foundation, sprak over  'Kreupele bisschoppen, geuzenemblemen en lepralijders. Vossenstaartenproblematiek in de schilderkunst van de Zuidelijke Nederlanden (circa 1550-1600)’. Meteen ook de titel van zijn bijdrage in het jaarboek.

Tiecelijn 32 telt 350 pagina’s en is prachtig geïllustreerd. De illustraties vormen een rode draad doorheen het boek, maar ook de Wase polders en de Waaslandhaven (o.a. in de analyse van het gelauwerde ‘Dit is mijn hof’ van Chris De Stoop  en de aan- of afwezigheid van de vos komen in meer dan een bijdrage terug. Reynaert is immers een meester in het verdwijnen.

In het artikel over de vos van de wereldbekende Gentse street artist ROA in het Flanders House in New York, 44 hoog, bespreekt Rik Van Daele een Reynaert die er eind 2016 verscheen, maar in 2018 verdween. ROA werkte ook in Doel en Sint-Niklaas. In het mysterieuze Reynaertwerk van Walt d’Aquavilia hebben alle Reynaertpersonages zich in vrouwen vermomd. In 2020 verovert de vos de Universiteit van Bristol en de Bodleian Library Oxford met een ambitieus project dat de Nederlands-Britse betrekkingen illustreert en luistert naar de naam North Sea Crossings. De vos zal na de brexit probleemloos het Kanaal oversteken.

Maar ook de plaatselijke iconografie staat centraal. In het Land van Reynaert staan ca 65 jaar Reynaertbanken, waarvan recent de oorspronkelijke schetsen van de Lokerse kunstschilder Romain Goeters opdoken. De afscheidnemende Lokerse stadsarchivaris Nico Van Campenhout is een van de medeauteurs van een rijk geïllustreerde bijdrage. Langs de Reynaertroute ontwierp Abdon Van Bogaert zijn eigen iconografische, Verrebroekse Reynaertverhaal. En Rossekoppen lieten zich fotograferen in Lochristi.

In het tijdens de Tuindagen 2018 gepresenteerde vossengedicht van de Oost-Vlaamse plattelandsdichter Paul Demets is de rosse vos als een schim aanwezig. De vos was slechts af en toe zichtbaar in het werk van de betreurde mediëvist Paul Verhuyck. Voorzitter Yvan de Maesschalck brengt een passend eerbetoon aan deze eminente Tiecelijnmedewerker.

Tiecelijn bevat ook recensies van het bejubelde Nederlandse Reynaertboek van Koos Meinderts, prachtig geïllustreerd door twintig kunstenaar en van de Vlaamse luister-Reinaert van Het Geluidshuis, het meest verkochte jeugdboek van de Antwerpse boekenbeurs in 2018 (beide door Hilde Reyniers). En ook de Reineke Fuchs-traditie leeft voort, zoals Paul Wackers kundig analyseert.

Dit jaarboek gaat zoals zijn voorgangers breder dan de matière renardienne. Wilt L. Idema (Harvard) vertaalde een Chinese tekst over een wolf; en zijn Leidse collega Paul J. Smith bespreekt de fabel van de raaf en de schorpioen. Leidenaar Hans Rijns presenteerde op het 23ste congres van de International Reynaerd Society (IRS) in Praag in 2019 een tekst over de rol van het woud in de Reynaert- en fabelstof. Hij brengt in het afsluitende deel een verslag van deze tweejaarlijkse hoogmis van de academische Reynaertstudie. In 2021 komt de IRS voor het eerst sinds het allereerste congres in Leuven (1975) naar Vlaanderen. Antwerpen is gaststad, de Universiteit Antwerpen gastheer.  

Wie Reynaert de vos precies is, blijft onderwerp van studie en interpretatie. Theatermaker Benjamin Van Tourhout opent dit jaarboek met de vraag of de vos een monsterlijke held dan wel een engelachtige schurk is. Of is hij een hybride held? Het oordeel is aan de lezer.

De papieren Tiecelijn 32 is sinds 17 november digitaal gratis ter beschikking op de website van het Reynaertgenootschap

 

VOSSENSPRONGEN. SPEUREN NAAR REYNAERT

Het Reynaertgenootschap gaf een piepklein gratis vossenboek uit op 8000 exemplaren. Vossensprongen. Speuren naar Reynaert is een literaire wandeling doorheen de voorbije eeuwen in Reynaertland, een speurtocht waarbij de auteurs de wandelaar – student, leraar, liefhebber, nieuwsgierige – meenemen langs een kronkelend pad van acht eeuwen Reynaertgeschiedenis. Lees meer ...

PUBLICATIES

Alle reeds gepubliceerde jaarboeken zijn te raadplegen via 'Tiecelijn: publicaties'.     
Het laatste jaarboek kunt u online bekijken door hier te klikken.
De afzonderlijke artikels zijn ook apart terug te vinden, onder 'inhoud'.

Verder onder publicaties vindt u ook de Bibliografie van de Nederlandstalige Reynaertbewerkingen van 1800 tot heden, een waardevolle aanvulling op de 10 jaar geleden verschenen uitgave De bibliografie van de Nederlandstalige Reynaertbewerkingen van 1800-2004.

De papieren versie van de meeste jaarboeken kunt u nog steeds bestellen via het redactieadres.

Alle gepubliceerde artikels zijn overigens ook terug te vinden via De digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren.

AGENDA

Lezers en volgers kunnen steeds onze agenda raadplegen voor recentere info, onze nieuwsbrieven raadplegen, voor de nieuwsbrief inschrijven of ons volgen op Facebook.

BijlageGrootte
Image icon Marcel262.33 KB