You are here

e-brief 2011 - Nr. 4

De pinksterdagen zijn net voorbij. Op een mooie pinksterdag riep koning Nobel ons allen bijeen. Wie zin heeft in een reynaerdiaans post-pinksteravontuur kan zich naar Vlaanderen begeven, naar het zoete land, bijvoorbeeld naar de Sint-Niklase stadsbibliotheek, waar de tentoonstelling ‘Wij, Reynaert!’ op zondag 19 juni sluit. Maar u kunt zich ook digitaal op tocht begeven door de vele links in dit e-zine te verkennen of door op Youtube vele reynaerdiaanse materies aan te klikken, bijv. over vossenreclame (http://www.youtube.com/watch?v=ccSZhYEZoZE) of over een Poolse Reineke-voorstelling (http://www.youtube.com/watch?v=Firno2Ry_iw), met dank aan Herman Cole). In de pinksterdagen worden jaarlijks ook enkele verdienstelijke reynaerdianen opgenomen in de Orde van de Vossenstaart. Dit jaar viel de eer te beurt aan Mark Nieuwenhuis, René Broens en Walter Verniers: drie onderwijsmensen, drie vertalers. Vervolgens wordt het uitkijken naar de zomer. U kunt dan op zoek naar de schat van koning Ermenrike via het project Reynaertmysteries, op de fiets én met een iPhone.

1. FINISSAGE WIJ, REYNAERT

De tentoonstelling 'Wij, Reynaert! Drie Sint-Niklase massaspelen', een initiatief van de Bibliotheca Wasiana, het stadsarchief en de Bib van Sint-Niklaas, is een van de speerpunten van het Sint-Niklase voorzitterschap van het Intergemeentelijk Project Het Land van Reynaert 2010-2011 en was ook een ‘rode loper’ van het figurentheaterspektakel 'Het Land van Reynaert' (waar 1800 ouders en kinderen een groots opgezet Reynaertspel konden smaken). De maskers en poppen van Mark Maillard van figurentheater Froefroe worden voortaan bewaard in het stadsarchief en zijn deels geïntegreerd in 'Wij, Reynaert!’. (Zie hier.) Op de slotdag van de tentoonstelling, zondag 19 juni vindt om 10.30 uur een rondleiding plaats (gegidst door Rik van Daele). Aanmelden kan via info@reynaertgenootschap.be. Ook voor individuele bezoekers is de tentoonstelling een belevenis: via hoofdtelefoons kunt u meer dan 1 uur interviews met oud-medewerkers beluisteren. De Bib (Hendrik Heymanplein 3) is geopend van 10 tot 19 uur en in het weekend van 9.30 tot 12.30 uur.
De tentoonstellingscatalogus van ‘Wij, Reynaert!’ is downloadbaar via http://www.sint-niklaas.be/document/catalogus-1.

2. DIGITALE REYNAERTTENTOONSTELLINGEN

De tentoonstelling ‘Wij Reynaert!’ kreeg ondertussen ook een blijvend digitaal luik. 102 foto’s en andere documenten zijn te vinden op de Erfgoedbank Waasland: http://www.waaserfgoed.be. Zo vindt u er een item over een Reynaertglasraam en meteen een zicht op de spectaculaire tribunes van het Reynaertspel 1973: (klik). Op de Erfgoedbank staat ook een rubriek Reynaert met 57 foto’s met een selectie van enkele prachtige Reynaertaffiches en foto’s over het inrijden van de Reynaertroute in 1955 uit het archief van de Bibliotheca Wasiana.
Op de Erfgoedbank kunnen bezoekers bovendien zelf trefwoorden toekennen en commentaren achterlaten, wat het materiaal nog meer tot leven kan doen komen.

3. CONGRES OVER RENART LE CONTREFAIT

Op 27 en 28 mei 2011 vond aan de Brusselse ULB een bijzonder interessant congres plaats over de veertiende-eeuwse Renart le Contrefait, een late epigoon van de Roman de Renart, geschreven door een onbekende auteur uit Troyes. In Tiecelijn 24 verschijnt een kort verslag van dit congres. Op het programma stonden lezingen van specialisten uit heel Europa. De programmafolder vindt u hier (met dank aan prof. Dr. Baudouin van den Abeele, UCL).

4. 300 JAAR REINEKE DE VOS MIT DEM KOKER

Naar aanleiding van de pinksterdagen meldde de Duitse verzamelaar en trotse museumbezitter Friedrich von Fuchs (http://www.reinekefuchs-museum.de/) ons dat Reineke de Vos mit dem Koker zijn 300ste verjaardag viert. De tekst werd in 1711 uitgegeven door professor Friedrich August Hackmann bij “Frytag Boeckhändler” in het Duitse Wolffenbüttel (nabij Braunschweig), de stad waar zich de gerenommeerde Herzog August Bibliothek bevindt. Op het frontispice staat een gravure waarop Reineke met een pijl en een koker voor koning Nobel staat. Het motto van het boek luidt: “Wultu vvetten der Werlde staat: / So liss dit Boek, dat is gud rhat”. Goethe verwoordde dezelfde idee door de Reynaert als de “Unheilige Weltbibel” te karakteriseren. Hackmann staat met zijn uitgave aan het begin van de (Duitse) Reynaertfilologie. In het jaar 1709 gaf hij aan de universiteit van Helmstedt een college over de Reineke Fuchs. Twee jaar later gaf hij de tekst uit. In zijn colleges over de Reineke Fuchs maakte hij zoveel aanstootgevende en soms lichtvaardige toespelingen op gezagsdragers en spotte hij ongenadig met het christendom dat hij uiteindelijk de universiteit zou moeten verlaten. Hackmanns uitgave is o.a. belangrijk omdat het een van de bronnen was van de beroemde Reineke Fuchs van Johann Wolfgang von Goethe (1794). De titel Reineke de Vos mit dem Koker heeft het drukje te danken aan een tweede tekst die samen met de vossentekst werd uitgegeven en die de illustrator inspireerde tot de op het frontispice afgebeelde prent. De uitgave bevat immers ook de eerste druk van het gedicht Koker van Hermann Bote, dat uit circa 500 alfabetisch gerangschikte spreekwoorden en gezegden bestaat, een mengeling van humor, ironie en grofheid. Een eigenaardigheid is dat de spreekwoorden, die meestal uit twee delen bestaan, rijmen op de voorgaande en de volgende spreuk en niet binnen elke spreuk, waardoor er een keten van vormelijk met elkaar verbonden spreekwoorden en zegswijzen ontstaat. Daardoor worden de spreuken als pijlen: sommige zijn scherp, andere stomp. Ze horen daarom thuis in een gezamenlijke koker. Wie een exemplaar van de Koker wenst te bestuderen kan dit vinden in de Antwerpse Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience (cat.nr. C 13004).

5. DE VOS VAN NU: REYNAERTMYSTERIES VIA DE IPHONE

Vanaf 6 juni worden zowel fiets- als spelliefhebbers verwend met een interactief spel op het Wase fietsnetwerk. Het Reynaertmysterie is bedoeld voor families, maar ook individuele ontdekkers kunnen zich aan de interactieve fietstrip wagen. Het fietsspel kan op twee verschillende uitgewerkte fietstrajecten gespeeld worden: 24 km in Kruibeke en 26 km in Hulst en de Wase polders. Per route wordt er een verschillend spel gespeeld. De spelers krijgen telkens de opdracht van koning Nobel om zijn schat te zoeken die de vos Reynaert gestolen en ergens verstopt heeft. De schuilplaats kom je te weten door het oplossen van mini-games, spelletjes en raadsels. Per team (van 1 tot 4 personen) heb je een persoonlijke gids en schatkaart in de vorm van een iPhone. De toestellen worden verhuurd op de startplaatsen van de twee fietsspeltrajecten: Taverne Den Duiventoren in Kruibeke en het infokantoor van VVV Hulst. Het hele pakket (iPhone, spelfolder én wedstrijdprijs) kost je amper 12 EUR, huur je twee toestellen dan betaal je slechts 10 EUR per toestel. Download hier het filmpje.

6. REINARDIE VAN THEO VAN DE GOOR

Recent verscheen het vroeger in dit e-zine aangekondigde boek Reinardie. De Reinaert-tekeningen van Theo van de Goor. Met een inleiding van Ton den Boon (Varik, Uitgeverij de Weideblik, 2011, 96 p; http://www.weideblik.com/home/) in een oplage van 500 ex. Het boek kan besteld worden via de uitgever. Antiquariaat Secundus uit Ter Hole biedt enkele door de auteur gesigneerde exemplaren aan tegen 20 EUR (exclusief 3 EUR verzendingskosten), maar geeft ook de mogelijkheid om bij aanschaf van een exemplaar ook een originele tekening (ca. 15 x 19 cm.) uit het boek te verwerven (50 EUR). Info en bestellingen via secundus@zeelandnet.nl (Peter Everaers).

7. CHARLIE MAY IN PREMIÈRE

De lichten gaan uit en middeleeuwse muziek begint. De gotische klanken richten onze aandacht op het podium en halen iets onheilspellends het theater binnen. Charlie May komt op, loopt naar zijn spreekgestoelte en een spotlight springt aan. ‘King Noble had his court day proclaimed/The lion was convinced that it would increase his fame’. Met indringende stem vertelt May over het hof van King Noble en hoe daar de dieren bijeen komen om te klagen over de vos Reynard. Afwisselend vertellend, rappend en zingend beweegt hij zich soepel tussen spreekstoel en microfoon. Terwijl hij de dieren in gevat rijm voorbij laat komen verschijnen er op de achterwand van het toneel levendige illustraties. De ritmische, literaire rap wordt afgewisseld met muzikale intermezzo’s (draailier, bodhràn of zang) die het geheel dramatischer maken en bijdragen aan de opbouw van spanning. Het Engels is een genot om naar te luisteren en dat laat het publiek merken. De gezongen stukken van May zijn sterk, en prachtig ondersteund door de zangeres die ons vanuit de schaduw verrast met haar stem.
Terwijl in het verhaal King Noble één voor één zijn onderdanen naar het kasteel van Reynard stuurt om hem naar het hof te slepen, weet de sluwe vos met z’n charme iedereen om z’n vinger te winden. Door het herhalen van bepaalde versregels en door tempowisselingen weet May mooi nadruk te leggen op de tragiek van de situatie. Na bijna 50 minuten rapt May dat Noble Reynard vogelvrij verklaart, en dat met de jacht op de vos de rust en vrede in het koninkrijk nog lang ver te zoeken zijn. De voorstelling sluit met die onheilspellende, hoofse muziek die bijna een rilling achterlaat en je ervan weerhoudt op te springen van enthousiasme. Deze voorstelling wil ik zeker nog een keer zien. (Drs. Marjolein Cremer) Zie: www.charliemay.nl. Bekijk hier een impressie van de voorstelling.

8. REYNAERTSCHOOLVOORSTELLING VAN ZUVUYA

Uit de celdeling tussen Zuvuya en Charlie May ontstonden twee Reynaertvoorstellingen. Zuvuya (Charles van Kampen en Fred Jansen) begint volgend schooljaar aan het zesde seizoen van de Nederlandstalige versie. Van den Vos Reynaerde werd berijmd hertaald in hedendaags Nederlands en werd geënsceneerd met rap, voordracht, zang, acteerwerk en actualiteiten. In vijf jaar tijd rijpte een voorstelling die een uitgebalanceerde brug slaat tussen de wereld zoals 'Willem die Madocke maecte' deze zag, de wereld van de troubadours en trouvères, en de belevingswereld van mensen van nu. Info op www.zuvuya.nl, een voorproefje op http://www.youtube.com/watch?v=FnAY-ahOJIw.

9. TIECELIJNARTIKEL IN HET ENGELS VERTAALD

De bijdrage ‘Bitse en haatdragende woorden’ worden ‘een oude fabel in nieuwe kleedij’. Robert van Genechtens Van den vos Reynaerde verfilmd (1943) van de Nederlandse filmhistoricus Egbert Barten (Tiecelijn 23. Jaarboek 3 van het Reynaertgenootschap, 2010, p. 112-155) werd recent vertaald als ‘Dutch anti-semitic colour animation in Word War II: Robert van Genechten’s Van den vos Reynaerde (1943)’ in de Historical Journal of Film, Radio and Televison, Vol 31, No. 1, Maart, 2011, p. 1-41. Egbert Barten publiceerde onder andere over Nederlandse en Duitse filmgeschiedenis in de periode 1930-1950 in bladen als Tijdschrift voor Mediageschiedenis, Skrien en De Filmkrant. Over de antisemitische film Van den vos Reynaerde schreef hij eerder onder andere in De Volkskrant en in het boek Meestal in het verborgene. Animatiefilm in Nederland 1940-1945, Abcoude, 2000.

10. IN VOLGEND E-ZINE

- Enkele nieuwe Reynaertpublicaties & -recensies
- Onthulling nieuw Reynaertbeeldhouwwerk in ‘Het Veer’ te Sint-Niklaas
- Kort verslag Orde van de vossenstaart

11. UITSMIJTER: ENGELSE VOSJES ADOPTEREN PLUCHEN MOEDER

Gelezen in De Morgen: http://www.demorgen.be/dm/nl/994/stand-der-dingen/article/detail/1250718/2011/04/14/Vosjes-adopteren-pluchen-beest-als-moeder.dhtml.

12. TOT SLOT

Bent u actief op Facebook? Word dan fan van het Reynaertgenootschap: http://www.facebook.com/pages/Reynaertgenootschap-vzw/368312377681
Uitschrijven kan via een mailtje info@reynaertgenootschap.be.
Suggesties eveneens via dit adres.

Verwante sites:
http://www.tov.be/wl/default.aspx?id=5092
http://erfgoedcelwaasland.be

Tiecelijn is integraal digitaal te vinden op:
http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=_tie002

Het laatste nummer op:
http://www.reynaertgenootschap.be/node/166

Categorie: