You are here

e-brief 2009 - Nr. 2

2007 en 2008 waren de vette jaren voor de Reynaertboeken (mooie recensies verschenen o.a. in De Morgen van 28 januari 2009 en in de NRC van 10 april 2009). 2009 en 2010 worden ongetwijfeld de vette jaren voor de Reynaertvoorstellingen. In onderstaand overzicht vindt u een handvol nieuwe producties voor de theaters, de kerken en de kleinere zalen van Vlaanderen en Nederland. Ondertussen nadert de pilootfase van het literaire en didactische erfgoedproject Tricky Reynaert en co van de Erfgoedcel Waasland zijn ontknoping. En verder leest u in deze lange e-brief nieuws over Reynaerttentoonstellingen en -lezingen. Veel vossenplezier…

1. SLUWE VOS EN SLIMME SPIN

In gesproken en geschreven verhalen uit alle tijden en culturen komen zogeheten tricksters voor. Ze verschillen onderling sterk, maar allemaal halen ze listige grappen uit en lappen ze regels aan hun laars. Tricksters zijn vaak anarchisten en taal speelt een belangrijke rol in wat ze uit- of aanrichten. Binnen het project Tricky Reynaert en co van de Erfgoedcel Waasland (www.trickyreynaertenco.be) werd een vertelling van circa 1 uur gecreëerd die vanaf nu door verenigingen en andere organisatoren (scholen, rusthuizen, cultuur- en gemeenschapscentra, bibliotheken…) kan geboekt worden. Tijdens de voorstelling dialogeren de schurken Anansi de Spin en Reynaert de Vos over hun schelmenstreken. Twee ervaren vertellers, Jan De Maeyer uit Kruibeke – alias Meneer Zee – en Marcella Piessens uit Sint-Niklaas, brengen hen terug tot leven. De vertelling ging in première op Wereldverteldag vrijdag 20 maart 2009 en toert daarna rond in het Waasland. Maar ook daarbuiten kan de voorstelling bij de Erfgoedcel geboekt worden. Dit project kwam mede tot stand dankzij het Reynaertgenootschap, het stadsarchief Sint-Niklaas en cc Ter Vesten in Beveren.
Verdere info via www.erfgoedcelwaasland.be. Foto’s op www.flickr.com/photos/trickyreynaertenco.

2. TRICKY REYNAERT & CO

In samenwerking met vijf Wase middelbare scholen loopt dit jaar een pilootfase van een educatief project over Reynaert de Vos, andere Wereldschelmen en de Jeugd van Tegenwoordig. De initiatiefnemers willen het Reynaertverhaal openbreken en confronteren met andere schelmenverhalen zoals Nasreddin Hodja (Turkije e.a.) en Anansi de Spin (Ghana, Suriname, Antillen e.a.). Door de confrontatie van het Reynaertverhaal met andere gelijkaardige schelmenverhalen willen we aantonen dat de thema’s die in het verhaal voorkomen universeel zijn. De nadruk ligt op de eigen inbreng van de leerlingen en de interactie via de blog www.trickyreynaertenco.be. Het Reynaertverhaal is op die manier een aanleiding voor dialoog tussen leerling en leerkracht over goed en kwaad, liefde, haat en bedrog. Concrete stappen die in dit project reeds genomen zijn:
- De leerlingen konden de Reynaertrap van Charlie May bekijken
- De leerkrachten kregen een Reynaertboekenpakket voor actief gebruik in de klas en informatie over diverse andere schelmen.
- De pilootscholen ontvingen vorming en informatie over het onderwijs als contactzone en blogs.
- Er werden schrijfsessies over schelmen met jeugdauteur Marita de Sterck georganiseerd.
- Er was een vertelnamiddag (voor senioren, maar ook voor andere doelgroepen) over Reynaert en Anansi (zie 1).
- Er werd deelgenomen aan een projectenmarkt ‘interculturaliteit’ op de Dag van de Literatuureducatie te Gent op 24 maart 2009.
Het vervolg:
Op 13 mei 2009 wordt een vorming voor leerkrachten over interculturaliteit en onderwijs gegeven en wordt een overzicht met concreet verwerkingsmateriaal over de andere schelmen gepresenteerd. Tevens wordt dan het voorbije pilootjaar geëvalueerd en wordt het project aan nieuwe gebruikers voorgesteld.
Van de nu reeds op de website aanwezige informatie is Patrick de Rynck in samenwerking met o.a. Marita de Sterck, de vakgroep onderwijskunde van de Universiteit Gent en andere partners een bundel aan het maken met concrete tips over hoe met de schelmenmaterie aan de slag te gaan. Vanaf juni zal deze bundel ook voor alle Vlaamse en Nederlandse scholen ter beschikking zijn zodat zij er volgend schooljaar mee aan de slag kunnen gaan.

3. FABELS IN ARS NOVA MUZIEK

In het voorjaar 2010 plant de Capilla Flamenca in samenwerking met theater De Spiegel de première van R’nArt, een muziektheaterproductie met Ars Nova-muziek en een ‘poppenspel’, waarbij de artiesten uitgaan van de verhalen rond ‘Renard’.
‘Fabels waren in het verleden een bijzonder geliefde vorm om via de gedragingen van dieren op een ludieke manier kritiek te leveren op de maatschappij. Ze evolueerden door de vermenging van muziek en theater tot echte ‘spektakels’ die door alle lagen van de bevolking bejubeld werden. Zo werden in de dertiende eeuw Le Roman de Fauvel en vooral de figuur van de vos Renard wel bijzonder populair. De sluwe vos met zijn gladde tong werd in heel Europa bekend, maar het is Van den vos Reynaerde dat van de ‘matière renardienne’ het onmiskenbare hoogtepunt uitmaakt.’ Een getrouwe reconstructie van één van deze historische spelen zou vandaag haar impact missen, gezien we niet meer op de hoogte zijn van alle historische gebeurtenissen. Daarom willen Capilla Flamenca en Theater De Spiegel de middeleeuwse dierenfabels vanuit hun historisch model een nieuw hedendaags leven inblazen.
Voor de muzikale inbreng put Capilla Flamenca hiervoor uit het rijke polyfone en éénstemmige repertoire van de dertiende en veertiende eeuw met zowel instrumentale als vocale werken en veelal spottende, soms erotisch getinte liederen. Theater De Spiegel maakt van de rijke schilder- en beeldhouwkunst der Lage Landen een speelse, dramaturgische hertaling waarin poppen en figuren beestig tot leven komen. Samen laten muzikanten en acteurs het hedendaagse publiek op hun eigen aparte manier genieten van de middeleeuwen met zijn dierenhelden, muziek en spotternij.
De artistieke bezetting van de Capilla bestaat uit vier polyfone zangers, een vedel en een luit en die van Theater De Spiegel uit twee acteurs. De première vindt plaats in Muziekcentrum Amuz in maart 2010. Nadien wordt gehoopt op optredens in de Vlaamse cultuurcentra en verder is het de bedoeling om met de productie naar Nederland en Duitsland te trekken omdat ook daar de Reynaertverhalen leven.
Info: Lena Dierckx, tel. (00 32) (0)16 60 28 36 | Skype lena.dierckx | www.capilla.be

4. GRUPETTO & JOHAN DE PAEPE MET: REYNAERT! ROSSESTREKEN

Van den vos Reynaerde is een verhaal in vele gelaagdheden over de schelmenstreken en fratsen van een listige vos, maar is tegelijk een scherpe satire op mens en maatschappij. ‘Gefundenes Fressen’ dus voor het Grupetto-ensemble, dat zijn muzikale beesten op dit dierenverhaal loslaat voor een muzikale klankschildering, met speciaal voor dit verhaal nieuw gecomponeerde muziek van Valentijn Biesemans. Voordrachtkunstenaar en acteur Johan de Paepe bewerkte de tekst en kruipt voor deze gelegenheid in het vel van alle dieren. Het resultaat is een hilarische gezinsvoorstelling voor jonge welpjes en de iets oudere, goede verstaander!
Meer info over het gezelschap op www.grupetto.be
De première van deze familievoorstelling op zondag 27 september 2009 om 15 uur in Beveren is gratis toegankelijk. Reserveren kan vanaf 8 augustus op 03 750 10 00.
Deze voorstelling is te boeken als school-, familie- en avondvoorstelling. Info: www.kras.be, martine@kras.be of (00 32) (0)9 328 04 35.

5. REYNAERTVOORSTELLING VAN JACKY TUMMERS

Twee jaar geleden, in de zomer van 2007, creëerde Jacky Tummers een eigen Reynaertvoorstelling van circa 75 minuten (exclusief een pauze). Tummers studeerde toneelregie aan het Max-Reinhardt-Seminar in Wenen en verzorgde sinds zijn debuut in 1969 een 120-tal professionele producties met o.a. werk van Beckett, Claus, Handke en Cocteau. Hij speelde zelf in o.a. De Huisbewaarder van Harold Pinter en nu dus in zijn eigen Reinaert in een theatrale voorstelling. De nadruk ligt op het maximaal benutten van het ‘komediantische’ potentieel dat in deze realistische en directe dialogen zit. De toeschouwers die het stuk intussen hebben gezien (sinds de zomer van 2007), smaakten het flamboyante en tegelijk genuanceerde karakter ervan. Het is opgezet om op informele locaties gespeeld te worden. Van enig décor of van rekwisieten wordt geen gebruik gemaakt. Alleen het woord telt. Opvoeringen vonden bijvoorbeeld plaats in de openbare bibliotheek van Destelbergen, in een salon van de Koninklijke Academie en op de kunstboot Gandavus Portus in Gent, in een schildersatelier en een dienstencentrum.

6. TERUGBLIK HERMAN HEYSE-LEZING 2009

Op zaterdag 21 februari 2009 waren tijdens de zeventiende Herman Heyse-lezing te Stekene ruim 120 mensen aanwezig. Hildegard Coupé bracht via een unieke lezing van de dagboeken in Anton van Wilderode. Reizen op versvoeten een prachtige inkijk op de totstandkoming van gedichten uit de bundels De Vlinderboom en Apostel na de Twaalf. Marcel Ryssen becommentarieerde en las een zestal gedichten uit Van Wilderodes oeuvre voor en Peter Coupé werd geïnterviewd over de stand van zaken rond het Huis Van Wilderode te Moerbeke. Dit schrijvershuis is eigendom van de provincie Oost-Vlaanderen.

7. TERUGBLIK OP ENKELE REYNAERTTENTOONSTELLINGEN

Van 3 tot 28 februari werden in de bibliotheek van Zwijndrecht etsen van Wilfried Janssens ‘Van Reinaert de vos tot Tijl Uilenspiegel’ tentoongesteld. Met een twintigtal etsen bracht Janssens, voorzitter van de organiserende kunstkring De Sint-Janskunstvrienden, vakkundig een hommage aan de beide literaire figuren. (bron: www.zwijndrecht.be/activiteitdetail/501/default.aspx?_vs=1_N&id=1439).
In maart 2009 organiseerde de 70-jarige Ivo de Cock een tentoonstelling van foto’s die hij de laatste jaren heeft gefotografeerd in Stekene en Hulst in d’Oude Statie te Stekene. Hij wilde hiermee het mooie Land van Reynaert in de belangstelling zetten.

8. REYNAERTTENTO IN BREDA

Van 3 april tot 2 mei is in de centrale bibliotheek van Breda (Molenstraat 6) de expositie Reinaart de Vos van de negen ‘Boa-kunstenaars’ Carla Gerritzen, Wien de Graaf, Piet Haagh, Anneke Hendrikx, Paul Hermans. Irene Laros, Per van Leest, Riesjard Schropp en Anne van Waterschoot te zien. Op vrijdag 3 april leidde literator Karel van der Gun de tentoonstelling in. Lucie Hillen (zang) en Elena Yefona (piano) brachten een aantal dierenliederen. Kunst tussen de kasten 'Reinaart de Vos' is nog tot 2 mei 2009 van dinsdag tot en met vrijdag van 11 tot 20 uur en zaterdag van 11 tot 16 uur te bezichtigen. Meer informatie op www.bibliotheekbreda.nl en www.boabreda.nl of via (0031) (07)6-5299500.

9. CANTICLEER IN ZAFFELARE

Op zondag 3 mei 2009 om 12 uur wordt in de dorpskern van Zaffelare het werk ‘Canticleer’ van Chris Ferket onthuld. Het werd aan de gemeente aangeboden door ‘De Monumentenmakers – Ferket ARPRO’. Na een toespraak van schepen van Cultuur Marie-Claire van Nieuwenhuyse biedt het gemeentebestuur van Lochristi de aanwezigen een receptie aan.

10. SLUWE STREKEN IN TEMSE

De gemeente Temse nam op 7 maart 2009 het voorzitterschap van het Intergemeentelijk Project (IGP) Het Land van Reynaert van Hulst over. Voorzitter 2009 is schepen van Cultuur Annemie Blommaert. Zij is leerkracht Nederlands en leidt al tien jaar Jeugdtheater O’bergien. Om de tiende verjaardag van het gezelschap te vieren en om de spits af te bijten van het rijk gevulde voorzittersjaar van het IGP wordt midden mei de Reynaerttoneelvoorstelling Sluwe Streken opgevoerd.
Met Sluwe Streken neemt Jeugdtheater O’bergien ons mee ‘naar het middeleeuwse Waasland waar Reinaert de Vos de spot drijft met de maatschappij van toen: de adel die de touwtjes in handen heeft en de bevolking onderdrukt… Reinaert de Vos kent als geen één de domheid, inhaligheid en vraatzucht van koning Nobel en zijn hofhouding… Hij is een sluwe vos en hij bakt ze de ene poets na de andere. Ook de pastoor geeft hij ervan langs, want die heeft de vetste kippetjes…!’ Spel door de jongeren van jeugdtheater O’ bergien, tekst en regie zijn in handen van Annemie Blommaert en Tine De Nert, spelcoördinatie van Jan Hauman, muziek en zang van Marc Hauman, animatie digitaal door het Atelier van de Academie en Vaktekenschool van Temse o.l.v. Zef Moerloos. De opvoeringen vinden plaats op vrijdag 15 en zaterdag 16 mei 2009 om 20.30 uur in Theaterzaal Roxy, Stationsstraat 29 in Temse. Genummerde kaarten kosten 7 euro in voorverkoop en 8 euro aan de kassa en kunnen besteld worden op (00 32) (0)3 771 35 18.

11. RONDREIZENDE TENTOONSTELLING KLAAS VERPLANCKE

De elf knappe Reynaertprenten die Klaas Verplancke voor het Reynaertboek De felle met de rode baard van Henri Van Daele maakte, zijn tot eind april te bekijken in de bibliotheek van Kruibeke. Op zondag 17 mei om 11 uur opent de tentoonstelling in de bibliotheek van Temse (Oeverstraat 15), waar ze te zien zal zijn tot circa 15 juni. In het najaar reist de tentoonstelling verder door naar Stekene en Sint-Gillis-Waas, waar ze telkens in de bibliotheek zal gepresenteerd worden. De tentoonstelling is op zeer eenvoudige manier uit te lenen via cultuurcentrum Ter Vesten in Beveren. Info: rik.van.daele@beveren.be.

12. WIJ ZIJN VAN GENT EN WIJ ZIJN CONTENT!’

Eddy Levis, Tiecelijnabonnee en ‘prezedent van de Gentsche Sosseteit’, laat weten dat 2009 is ‘uitgerope deur 't Spelleken van Drei Kluiten en de Gentsche Sossseteit tot joar van 't Gents dialect. Nu al omthèwe: 17e me, 15 uur: de prezedent leest veure in 't Gents uit ‘Reinoart de Vos’ in de veurmalige refter van de St.-Boafsabdije. Inleider iere-goeverneur O.Vl. Herman Balthazar.’
Info op www.sosseteit.centerall.com en www.variaties.ugent.be; contact eddy.levis@skynet.be

13. REYNAERTBEELD VAN TJAVDAR ILIEV

Joris van Zundert, informaticus en medioneerlandicus, studeerde af op Van den vos Reynaerde bij Bart Besamusca aan de Universiteit Utrecht. Hij werkt momenteel aan de voorbereiding van een editie van Arturs Doet en is werkzaam als projectleider Alfalab, een onderneming van de KNAW (Huygens Instituut) om een ‘laboratorium’ voor de geesteswetenschap op het internet op te zetten. Van Zundert is sterk onder de indruk van het werk van de Bulgaarse kunstenaar Tjavdar Iliev (www.iliev.nl). De Bulgaar was van het bestaan van de ‘fabelvos’ op de hoogte, niet van het specifieke Reynaertverhaal. Hij vervaardigde al diverse beelden van paarden en stieren. Aan een vos had hij zich nog nooit gewaagd. Dat kwam door een persoonlijk voorval waarbij een vos hem (tot grote hilariteit van zijn vrienden) tijdens een jachtpartij te slim af was. Toch ontwierp hij een nieuw vossenbeeld. De staart van de vos 'loopt uit' in een haan. De haan – als zinnebeeld voor menselijke ijdelheid – heeft het hoofd naar het hogere gericht, niet wetend dat de vos (die misschien even daarvoor zich nog voordeed als kapelaan) al andere plannen met hem heeft. Tijdens de overhandiging van het model mijmerde Iliev over een replica op ‘speelpleinformaat’, waar kinderen in zouden kunnen klimmen. Maar dat is voor later. Wie verdere gegevens wil over het project en het beeld, kan steeds contact opnemen met joris.van.zundert@gmail.com of foto’s bekijken op www.flickr.com/photos/37674451@N08.

14. VOLGEND E-ZINE

Verder te verwachten: meer nieuws over Reynaert in Temse, de Hulsterse vestingdagen 2009 in het kader van Reynaert de Vos, een nieuwe Reynaertmusical van Kris Flameng en een nieuw boek over Reynaertillustrator Bernard Willem Wierink.

15. TOT SLOT: NOG IETS OVER KAREL ENDE ELEGAST

Op 8 februari 2009 presenteerde het Brabantse trio Zaait Eendracht in de wapenzaal van Kasteel Heeswijk te Heeswijk-Dinther een bijzondere bewerking van het middeleeuwse verhaal Karel ende Elegast. Leraar Nederlands, dichter en jeugdboekenauteur Hans Manders herschreef het oorspronkelijke verhaal over Karel de Grote en zijn leenmannen in de vorm van 69 ‘ollekebollekes’. Hij liet zich hiervoor inspireren door de bewerking van Drs. P van het oeroude verhaal van Odysseus. (Misschien nog eens een idee voor de Reynaert…) Van deze bijzondere bewerking heeft Rien van Osch, toetsenist van Zaait Eendracht en art director van Act One Corporate Design, een mooi boekje gemaakt. De 5-jarige Tren Peters uit Den Dungen creëerde fantasievolle tekeningen en is daarmee misschien wel de jongste publicerende illustrator van Nederland. Het boekje kost 12,50 euro (exclusief verzendkosten) en is te bestellen via www.zaaiteendracht.nl.

Uitschrijven kan via een mailtje info@reynaertgenootschap.be.
Suggesties eveneens via dit adres.
Binnen enkele dagen wordt deze nieuwsbrief op www.reynaertgenootschap.be geplaatst.
Verwante site: www.landvanreynaert.com.

Samensteller: Rik van Daele
Uitgever: Marcel Ryssen, vzw Reynaertgenootschap
Nijverheidsstraat 32, B-9100 Sint-Niklaas
Tel en fax: (00 32) (0)3 777 90 15
Categorie: